Vết cắn và vết đốt là những tổn thương nhỏ bên ngoài nhưng lại có thể kéo theo những vấn đề lớn.
Vì sao vết cắn dễ nhiễm trùng
- Miệng chứa rất nhiều loại vi khuẩn
- Răng đưa vi khuẩn vào sâu
- Mô bị dập nát
- Vết thủng hẹp khó rửa sạch
- Miệng vết đóng lại nhanh
Vết cắn của mèo tuy nhỏ nhưng sâu và có nguy cơ nhiễm trùng khá cao.
Xử trí ngay khi bị cắn
- Rửa dưới vòi nước chảy với xà phòng nhiều phút
- Rửa kỹ vào bên trong vết thương
- Cầm máu bằng ép trực tiếp
- Che phủ bằng gạc sạch
- Tới cơ sở y tế để được đánh giá
- Không tự khâu kín vết thương
Rửa lâu và kỹ ngay sau khi bị cắn là bước có ý nghĩa lớn nhất trong toàn bộ quá trình.
Thông tin cần ghi nhớ
- Con vật là vật nuôi hay hoang
- Đã tiêm phòng chưa
- Có theo dõi được con vật không
- Con vật có biểu hiện bất thường không
- Hoàn cảnh xảy ra vết cắn
Thông tin về con vật ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định xử trí của bác sĩ.
Về nguy cơ dại
- Là bệnh rất nghiêm trọng
- Dự phòng phải được làm sớm
- Không tự đánh giá là không cần
- Tới cơ sở y tế để được tư vấn
- Áp dụng với cả vết liếm lên vết thương hở
Đây là tình huống mà việc đi khám sớm có ý nghĩa quyết định.
Về uốn ván
- Liên quan tới vết thương sâu và bẩn
- Cần biết lần tiêm gần nhất
- Bác sĩ quyết định có cần tiêm nhắc không
- Không tự bỏ qua
- Áp dụng cho nhiều loại vết thương khác nữa
Nhớ được năm tiêm phòng gần nhất giúp bác sĩ quyết định nhanh và chính xác hơn.
Vết cắn người
- Nguy cơ nhiễm trùng cao
- Vết ở khớp ngón tay đặc biệt cần chú ý
- Có thể liên quan tới bệnh lây qua máu
- Cần được khám
- Không xem nhẹ vì trông nhỏ
Vết thương ở khớp ngón tay do va vào răng người khác dễ dẫn tới nhiễm trùng khớp.
Dấu hiệu vết cắn bị nhiễm trùng
- Đau tăng sau một hai ngày
- Sưng đỏ lan rộng
- Chảy dịch đục
- Sốt
- Hạn chế cử động vùng đó
- Hạch vùng lân cận sưng
Nhiễm trùng sau vết cắn thường biểu hiện trong vòng một tới hai ngày đầu.
Vết côn trùng đốt thông thường
- Sưng đỏ và ngứa tại chỗ
- Thường tự giảm trong vài ngày
- Chườm mát làm dịu
- Tránh gãi
- Giữ vùng đó sạch
Gãi nhiều làm da trầy và đó là lúc vết đốt biến thành nhiễm trùng da.
Khi nào vết đốt là cấp cứu
- Khó thở hoặc thở rít
- Sưng môi, lưỡi hoặc mặt
- Nổi mề đay toàn thân
- Chóng mặt hoặc ngất
- Nôn và đau bụng dữ dội
- Cần gọi cấp cứu ngay
Phản ứng dị ứng nặng có thể diễn tiến trong vài phút nên không được chờ đợi.
Người từng có phản ứng nặng
- Cần được bác sĩ tư vấn
- Có thể cần mang theo thuốc dự phòng
- Người thân cần biết cách xử trí
- Đeo thẻ thông tin y tế nếu được khuyên
- Tránh khu vực nguy cơ
Người từng bị phản ứng nặng có nguy cơ lặp lại nên cần chuẩn bị trước.
Vết đốt của ong
- Lấy ngòi ra nếu còn
- Không bóp vào túi nọc
- Rửa sạch và chườm mát
- Theo dõi phản ứng toàn thân
- Bị đốt nhiều nốt cần đi khám
Bị đốt rất nhiều nốt cùng lúc có thể gây vấn đề toàn thân dù không dị ứng.
Côn trùng truyền bệnh
- Muỗi truyền một số bệnh
- Ve và bọ chét với một số bệnh khác
- Chú ý khi có sốt sau khi bị đốt
- Nói với bác sĩ về nơi vừa tới
- Phòng bằng kiểm soát côn trùng
Sốt sau khi trở về từ vùng có bệnh lưu hành là thông tin quan trọng cần nói với bác sĩ.
Vết cắn ở trẻ em
- Thường ở mặt và tay
- Vết ở mặt cần được khám sớm
- Trẻ hay bị cắn bởi chính vật nuôi quen
- Không để trẻ nhỏ một mình với vật nuôi
- Dạy trẻ không trêu khi con vật đang ăn hoặc ngủ
Phần lớn tai nạn xảy ra khi trẻ tiếp cận con vật vào lúc nó đang ăn hoặc đang ngủ.
Theo dõi sau khi bị cắn
- Quan sát vết thương mỗi ngày
- Ghi lại thời điểm bị cắn
- Chú ý sốt trong những ngày sau
- Đi tái khám đúng hẹn
- Hoàn thành đủ mũi tiêm nếu được chỉ định
Bỏ dở các mũi tiêm dự phòng vì thấy vết thương đã lành là sai lầm nguy hiểm.
Phòng ngừa
- Không trêu chọc chó mèo lạ
- Dạy trẻ cách tiếp xúc an toàn với vật nuôi
- Tiêm phòng cho vật nuôi
- Ngủ màn ở nơi nhiều muỗi
- Dùng thuốc chống côn trùng theo hướng dẫn
- Mặc đồ che chắn khi vào vùng cây cỏ
Phần lớn vết cắn ở trẻ em xảy ra với chính con vật quen thuộc trong nhà.
Cách nghĩ thực tế
- Rửa ngay và rửa lâu là bước quan trọng nhất
- Vết cắn nhỏ vẫn cần được khám
- Nhớ thông tin về con vật
- Phản ứng dị ứng nặng là cấp cứu
- Không gãi vết đốt tới trầy da
Nội dung này mang tính thông tin chung; vết cắn động vật cần được nhân viên y tế đánh giá.
Câu hỏi thường gặp
Bị chó hoặc mèo cắn thì làm gì đầu tiên?
Rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong nhiều phút, sau đó tới cơ sở y tế để được đánh giá về nguy cơ dại và uốn ván.
Vết cắn nhỏ có cần đi khám không?
Có. Vết cắn nhỏ và sâu lại có nguy cơ nhiễm trùng cao vì miệng vết đóng lại nhanh trong khi vi khuẩn đã vào sâu.
Khi nào vết côn trùng đốt là cấp cứu?
Khi có khó thở, sưng môi lưỡi, nổi mề đay toàn thân, chóng mặt hoặc ngất. Đây là dấu hiệu phản ứng dị ứng nặng cần cấp cứu ngay.
Vết người cắn có nguy hiểm không?
Có, và nguy cơ nhiễm trùng khá cao do vi khuẩn trong miệng người. Vết thương ở khớp ngón tay do đấm vào răng người khác đặc biệt cần được khám.