Nấm da và các bệnh da lây qua tiếp xúc

Bệnh da lây qua tiếp xúc thường không nguy hiểm tới tính mạng nhưng dai dẳng, khó chịu và hay quay lại.

Những đường lây thường gặp

• Tiếp xúc trực tiếp da với da
• Khăn tắm và khăn mặt dùng chung
• Quần áo và chăn gối
• Giày dép và tất
• Sàn phòng tắm và hồ bơi
• Từ động vật với một số loại

Những vật dụng này quen thuộc tới mức người ta không nghĩ chúng là đường lây.

Nấm da

• Tổn thương có ranh giới rõ
• Bờ nổi hơn trung tâm
• Thường ngứa
• Lan dần ra ngoài
• Hay ở nơi ẩm và cọ xát

Hình ảnh bờ rõ và lan theo vòng là đặc điểm gợi ý nhưng vẫn cần bác sĩ xác nhận.

Những vị trí hay gặp

• Kẽ ngón chân
• Bẹn và nếp gấp
• Thân mình
• Da đầu ở trẻ em
• Móng tay móng chân

Nấm da đầu ở trẻ có thể gây rụng tóc từng mảng và cần được khám sớm.

Vì sao điều trị lâu

• Nấm phát triển chậm
• Bám vào lớp sừng của da
• Thuốc cần thời gian để tác động
• Da mất thời gian để thay mới
• Ngừng sớm thì tái phát

Hết ngứa không có nghĩa là hết nấm, và đó là lý do phải dùng thuốc đủ thời gian.

Vì sao hay tái phát

• Ngừng thuốc sớm
• Không xử lý giày dép và quần áo
• Môi trường vẫn ẩm
• Người trong nhà cùng mắc mà không điều trị
• Điều trị một vị trí mà bỏ vị trí khác

Chữa bẹn mà không chữa kẽ chân thì nguồn lây vẫn nằm ngay trên chính cơ thể mình.

Ghẻ

• Do một loại ký sinh nhỏ trên da
• Ngứa dữ dội nhất về đêm
• Hay ở kẽ ngón tay, cổ tay, nếp gấp
• Lây qua tiếp xúc gần và kéo dài
• Không liên quan tới việc ở bẩn
• Cần điều trị theo chỉ định

Ngứa tăng mạnh về đêm là đặc điểm rất gợi ý và thường bị bỏ qua.

Vì sao ghẻ hay lây cả nhà

• Cần tiếp xúc gần và kéo dài
• Người trong nhà ngủ chung và dùng chung đồ
• Có giai đoạn chưa ngứa mà đã lây
• Điều trị một người thì người khác lây lại
• Cần xử lý đồng thời theo hướng dẫn

Điều trị lần lượt từng người thường dẫn tới vòng lây qua lại không dứt.

Chốc lở ở trẻ em

• Thường do vi khuẩn
• Mụn nước rồi đóng vảy màu mật ong
• Lây rất nhanh giữa trẻ
• Hay gặp quanh mũi miệng
• Cần được khám và điều trị
• Giữ trẻ ở nhà theo hướng dẫn

Trẻ gãi rồi chạm vào bạn khác là cách bệnh lan nhanh trong lớp học.

Về việc gãi

• Làm trầy da
• Mở đường cho vi khuẩn
• Lan tác nhân sang vùng khác
• Lây sang người khác qua tay
• Cắt móng tay ngắn để giảm tổn thương

Rất nhiều nhiễm trùng da bắt đầu từ chính hành động gãi một vết ngứa.

Xử lý đồ dùng

• Giặt quần áo và chăn gối bằng nước nóng nếu vải cho phép
• Phơi khô hoàn toàn dưới nắng
• Không dùng chung khăn
• Xử lý giày dép theo hướng dẫn
• Đồ không giặt được thì để riêng theo chỉ dẫn

Không xử lý đồ dùng là lý do phổ biến nhất khiến bệnh quay lại ngay sau khi vừa khỏi.

Phòng ngừa hằng ngày

• Không dùng chung khăn và quần áo
• Lau khô kẽ ngón sau khi tắm
• Thay tất hằng ngày
• Không đi chân trần ở nơi công cộng ẩm ướt
• Giày phải khô trước khi đi lại
• Giữ da không quá ẩm

Có hai đôi giày thay phiên để mỗi đôi có thời gian khô hẳn là biện pháp rất thiết thực.

Ở nơi tập trung đông người

• Phòng tập và hồ bơi
• Ký túc xá
• Doanh trại
• Nhà trẻ
• Cơ sở chăm sóc dài ngày
• Cần biện pháp đồng bộ khi có ca bệnh

Ở những nơi này, xử lý từng ca riêng lẻ thường không đủ để chặn lây lan.

Vì sao không nên tự bôi thuốc

• Nhiều bệnh da trông giống nhau
• Thuốc chứa corticoid làm tổn thương thay đổi
• Che mất hình ảnh điển hình
• Làm chẩn đoán sau đó khó hơn
• Có thể làm bệnh lan rộng

Rất nhiều ca nấm da tới khám trong tình trạng đã bôi thuốc khiến hình ảnh không còn điển hình.

Khi nào cần đi khám

• Tổn thương lan rộng
• Không đỡ sau thời gian điều trị
• Tái phát nhiều lần
• Ngứa dữ dội về đêm
• Nhiều người trong nhà cùng bị
• Có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch

Nhiều người trong nhà cùng có triệu chứng là tình huống cần được đánh giá chung.

Cách nghĩ thực tế

• Đồ dùng chung là đường lây chính
• Điều trị phải đủ thời gian
• Xử lý cả môi trường mới hết tái phát
• Ghẻ không liên quan tới ở bẩn
• Không tự bôi thuốc khi chưa rõ

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp