Vi khuẩn dạ dày và bệnh lý liên quan

Trong nhiều năm người ta tin loét dạ dày là do stress và ăn uống, cho tới khi một loại vi khuẩn sống được trong acid dạ dày được phát hiện.

Vì sao nó sống được trong dạ dày

• Dạ dày có môi trường rất acid
• Vi khuẩn này tạo enzyme trung hoà quanh mình
• Chui sâu vào lớp nhầy bảo vệ
• Bám vào tế bào niêm mạc
• Tồn tại được rất lâu

Khả năng tự tạo vùng đệm quanh mình là thứ cho phép nó sống ở nơi tưởng như không thể.

Đường lây

• Qua đường tiêu hoá
• Ăn uống chung
• Điều kiện vệ sinh kém
• Lây trong gia đình rất phổ biến
• Thường nhiễm từ nhỏ

Thói quen gắp thức ăn cho nhau và chấm chung bát nước chấm liên quan tới đường lây này.

Phần lớn không có triệu chứng

• Nhiều người mang mà không biết
• Chỉ một phần phát triển thành bệnh
• Phụ thuộc chủng vi khuẩn
• Phụ thuộc cơ địa người nhiễm
• Phụ thuộc các yếu tố khác đi kèm

Tìm thấy vi khuẩn không luôn đồng nghĩa với việc phải điều trị ngay.

Các bệnh lý liên quan

• Viêm dạ dày mạn tính
• Loét dạ dày và tá tràng
• Một số bệnh lý ác tính
• Một số rối loạn tiêu hoá chức năng
• Mức liên quan khác nhau tuỳ tình trạng

Mối liên hệ với bệnh lý ác tính là lý do việc phát hiện và xử lý được xem trọng.

Triệu chứng gợi ý

• Đau hoặc nóng rát vùng trên rốn
• Đau liên quan tới bữa ăn
• Đầy bụng và khó tiêu
• Buồn nôn
• Ợ hơi nhiều
• Chán ăn

Những triệu chứng này không đặc hiệu và có thể do nhiều nguyên nhân khác.

Dấu hiệu cảnh báo cần khám ngay

• Nôn ra máu
• Phân đen như hắc ín
• Sụt cân không rõ lý do
• Nuốt nghẹn
• Thiếu máu
• Đau dữ dội đột ngột

Phân đen như hắc ín gợi ý chảy máu đường tiêu hoá trên và là tình huống cần khám ngay.

Các cách chẩn đoán

• Test hơi thở
• Xét nghiệm tìm kháng nguyên trong phân
• Xét nghiệm máu tìm kháng thể
• Sinh thiết qua nội soi
• Mỗi cách có ưu nhược riêng

Xét nghiệm máu có thể dương tính cả sau khi đã điều trị khỏi nên không dùng để kiểm tra kết quả.

Lưu ý khi làm xét nghiệm

• Một số thuốc ảnh hưởng tới kết quả
• Cần ngừng thuốc theo hướng dẫn trước khi làm
• Không tự ngừng thuốc mà chưa hỏi bác sĩ
• Báo bác sĩ mọi thuốc đang dùng
• Làm sai thời điểm cho kết quả âm tính giả

Đang dùng thuốc giảm acid mà đi test có thể cho kết quả âm tính dù thực tế vẫn nhiễm.

Nguyên tắc điều trị

• Phối hợp nhiều thuốc theo phác đồ
• Uống đủ thời gian quy định
• Uống đúng giờ theo hướng dẫn
• Không tự ngừng khi thấy đỡ
• Kiểm tra lại sau điều trị theo chỉ định

Tuân thủ đủ liệu trình là yếu tố quyết định thành công và cũng là chỗ hay thất bại nhất.

Vì sao bỏ dở lại nguy hiểm

• Vi khuẩn không bị loại bỏ hết
• Phần còn lại có thể kháng thuốc
• Lần điều trị sau khó hơn
• Phải dùng phác đồ phức tạp hơn
• Kéo dài thời gian mang bệnh

Kháng thuốc trong điều trị vi khuẩn dạ dày đang là vấn đề ngày càng lớn.

Tác dụng phụ thường gặp

• Buồn nôn
• Vị kim loại trong miệng
• Tiêu chảy
• Mệt mỏi
• Thường giảm sau khi hết liệu trình
• Báo bác sĩ nếu nặng

Biết trước các tác dụng phụ này giúp người bệnh không bỏ dở giữa chừng vì lo lắng.

Kiểm tra lại sau điều trị

• Cần làm theo chỉ định
• Đợi đủ thời gian sau khi ngừng thuốc
• Dùng phương pháp phù hợp
• Không dùng xét nghiệm máu để kiểm tra
• Xác nhận đã loại bỏ được hay chưa

Không kiểm tra lại thì không biết liệu trình có thành công hay chỉ làm triệu chứng tạm đỡ.

Về tái nhiễm

• Có thể xảy ra
• Liên quan tới môi trường sống
• Có thể cần xem xét cả gia đình
• Thay đổi thói quen ăn uống chung
• Theo tư vấn của bác sĩ

Khi trong nhà có nhiều người cùng mắc thì việc bàn với bác sĩ về hướng xử lý chung là hợp lý.

Phòng lây trong gia đình

• Dùng thìa đũa riêng khi lấy đồ ăn chung
• Không chấm chung bát nước chấm
• Không mớm thức ăn cho trẻ
• Rửa tay trước khi ăn
• Bát đũa rửa sạch và để khô

Mớm thức ăn cho trẻ là thói quen cần bỏ vì nó truyền trực tiếp vi khuẩn từ miệng người lớn.

Cách nghĩ thực tế

• Nhiều người mang mà không có triệu chứng
• Không phải loét nào cũng do stress
• Tuân thủ đủ liệu trình là quyết định
• Kiểm tra lại sau điều trị
• Thay đổi thói quen ăn chung để giảm lây

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp