Ho kéo dài sau nhiễm trùng hô hấp

Một trong những lý do đi khám phổ biến nhất sau mùa dịch bệnh hô hấp là cơn ho mãi không dứt.

Vì sao ho còn kéo dài

• Niêm mạc đường thở còn viêm
• Lớp lông chuyển chưa hồi phục
• Thần kinh ho trở nên nhạy cảm hơn
• Dịch tiết còn nhiều
• Cần thời gian để mọi thứ trở lại bình thường

Đường thở sau một đợt viêm giống như vùng da vừa lành, nhạy cảm hơn với mọi kích thích.

Đặc điểm của ho sau nhiễm trùng

• Thường là ho khan hoặc ít đờm
• Nặng hơn về đêm
• Dễ khởi phát khi gặp không khí lạnh
• Dễ khởi phát khi nói nhiều
• Giảm dần theo tuần

Xu hướng giảm dần theo tuần là điểm phân biệt quan trọng nhất với các nguyên nhân khác.

Những yếu tố làm ho nặng thêm

• Khói thuốc kể cả hút thụ động
• Không khí khô
• Bụi và mùi mạnh
• Không khí lạnh đột ngột
• Nói nhiều và nói to
• Nằm ngay sau khi ăn no

Khói thuốc là yếu tố làm chậm hồi phục đường thở rõ nhất và cũng dễ loại bỏ nhất.

Những nguyên nhân khác cần nghĩ tới

• Hen hoặc đường thở tăng nhạy cảm
• Chảy dịch mũi sau
• Trào ngược dạ dày thực quản
• Tác dụng phụ của một số thuốc
• Bội nhiễm vi khuẩn
• Bệnh phổi nền chưa được phát hiện

Ho kéo dài đôi khi là lần đầu tiên một vấn đề nền được phát hiện.

Chảy dịch mũi sau

• Dịch từ mũi chảy xuống họng
• Gây cảm giác vướng và phải đằng hắng
• Ho nhiều hơn khi nằm
• Liên quan tới viêm mũi xoang
• Xử lý nguyên nhân thì ho mới giảm

Người bệnh thường mô tả là cảm giác có gì đó chảy xuống cổ họng suốt ngày.

Trào ngược gây ho

• Dịch dạ dày kích thích đường thở
• Ho nhiều hơn khi nằm
• Có thể không kèm ợ nóng rõ
• Liên quan tới bữa ăn muộn
• Cần được bác sĩ đánh giá

Không phải ai bị trào ngược gây ho cũng có triệu chứng ợ nóng điển hình.

Cách giảm khó chịu

• Uống đủ nước
• Giữ độ ẩm không khí phù hợp
• Tránh khói thuốc và mùi mạnh
• Kê cao đầu khi ngủ
• Ngậm kẹo hoặc uống nước ấm
• Tránh nói to kéo dài

Uống nước ấm từng ngụm nhỏ làm dịu họng hơn là uống nhiều một lúc.

Về mật ong

• Được nhiều hướng dẫn nhắc tới cho ho ở người lớn
• Làm dịu họng
• Không dùng cho trẻ dưới một tuổi
• Không thay thế điều trị khi có nguyên nhân thực thể
• Hỏi bác sĩ với người tiểu đường

Không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi là quy tắc an toàn cần nhớ.

Về thuốc ho

• Có nhóm giảm ho và nhóm long đờm
• Dùng sai nhóm có thể không hiệu quả
• Cẩn trọng với trẻ nhỏ
• Đọc kỹ thành phần để tránh trùng lặp
• Hỏi dược sĩ trước khi dùng

Người đang dùng nhiều loại thuốc nên hỏi dược sĩ để tránh tương tác.

Vì sao kháng sinh không giúp

• Ho sau nhiễm virus không do vi khuẩn
• Kháng sinh không tác động lên quá trình hồi phục
• Gây tác dụng phụ
• Ảnh hưởng tới hệ vi sinh
• Góp phần vào kháng kháng sinh

Nhiều người thấy ho đỡ sau khi uống kháng sinh nhưng thực ra là do thời gian chứ không do thuốc.

Ho ở trẻ em

• Cũng có thể kéo dài sau bệnh
• Chú ý tiếng thở bất thường
• Chú ý thở nhanh và co rút lồng ngực
• Chú ý khi trẻ bỏ ăn bỏ bú
• Cẩn trọng với thuốc ho ở trẻ nhỏ
• Nghĩ tới dị vật nếu ho khởi phát đột ngột

Ho khởi phát đột ngột ở trẻ đang chơi cần được nghĩ tới khả năng hóc dị vật.

Khi nào cần đi khám

• Ho kéo dài trên tám tuần
• Ho ngày càng nặng hơn
• Ho ra máu
• Sốt kéo dài
• Sụt cân không rõ lý do
• Khó thở tăng dần
• Đổ mồ hôi đêm

Ho kèm sụt cân và đổ mồ hôi đêm là nhóm dấu hiệu luôn cần được đánh giá kỹ.

Những gì bác sĩ có thể làm

• Khám và hỏi bệnh sử chi tiết
• Chụp phim khi cần
• Đo chức năng hô hấp
• Xem lại các thuốc đang dùng
• Điều trị theo nguyên nhân tìm được

Xem lại danh sách thuốc đang dùng là bước đơn giản mà đôi khi tìm ra ngay nguyên nhân.

Về sự kiên nhẫn

• Phục hồi đường thở cần thời gian
• Xu hướng giảm dần là điều cần theo dõi
• Ghi lại tần suất ho theo tuần
• Không đổi thuốc liên tục
• Đi khám nếu xu hướng đi ngược lại

Điều quan trọng không phải hôm nay ho bao nhiêu lần mà là xu hướng của nhiều tuần.

Cách nghĩ thực tế

• Ho kéo dài sau bệnh là thường gặp
• Xu hướng giảm dần là dấu hiệu tốt
• Khói thuốc làm chậm hồi phục
• Kháng sinh không giúp gì
• Ho ra máu hay sụt cân thì phải đi khám

Nội dung này mang tính thông tin chung; ho kéo dài cần được bác sĩ đánh giá.

Câu hỏi thường gặp