Nhiễm trùng hô hấp ở người cao tuổi

Ở người cao tuổi, nhiễm trùng hô hấp vừa hay gặp hơn vừa khó nhận ra hơn, và đó là sự kết hợp nguy hiểm.

Vì sao nguy cơ cao hơn

• Miễn dịch đáp ứng chậm hơn
• Phản xạ ho yếu đi
• Cơ hô hấp yếu hơn
• Thường có bệnh nền kèm theo
• Nuốt kém dẫn tới nguy cơ hít sặc
• Dinh dưỡng có thể không đủ

Nhiều yếu tố cộng lại khiến cùng một tác nhân gây hậu quả nặng hơn ở nhóm này.

Triệu chứng có thể không điển hình

• Có thể không sốt
• Có thể không ho rõ
• Biểu hiện đầu tiên là lú lẫn
• Hoặc là ngã đột ngột
• Hoặc là ăn kém và yếu đi nhanh
• Dễ bị bỏ sót

Một người già đột nhiên lú lẫn hoặc ngã nên được nghĩ tới khả năng đang có nhiễm trùng.

Những thay đổi cần chú ý

• Khác thường so với ngày thường
• Ngủ nhiều hơn hẳn
• Không muốn ra khỏi giường
• Ăn uống giảm rõ
• Đi lại kém hơn
• Thay đổi trong cách nói chuyện

Người sống cùng thường là người phát hiện sớm nhất vì họ biết ngày thường trông thế nào.

Về nguy cơ hít sặc

• Nuốt kém làm thức ăn đi nhầm đường
• Có thể xảy ra mà không ho rõ
• Dẫn tới viêm phổi
• Hay gặp sau đột quỵ
• Cần được đánh giá khả năng nuốt

Viêm phổi tái đi tái lại ở người cao tuổi nên khiến ta nghĩ tới vấn đề nuốt.

Giảm nguy cơ hít sặc

• Ngồi thẳng khi ăn
• Ăn chậm từng miếng nhỏ
• Không ăn khi đang buồn ngủ
• Giữ tư thế thẳng một lúc sau ăn
• Vệ sinh răng miệng tốt
• Theo chỉ định nếu có rối loạn nuốt

Vệ sinh răng miệng tốt được xem là một trong những biện pháp giảm viêm phổi hiệu quả nhất ở nhóm này.

Người phải nằm nhiều

• Thông khí phổi kém hơn
• Dịch dễ ứ đọng
• Cần đổi tư thế thường xuyên
• Khuyến khích ngồi dậy khi được phép
• Hít thở sâu nhiều lần trong ngày

Cho người bệnh ngồi dậy thay vì nằm suốt ngày là biện pháp đơn giản mà có ý nghĩa thật.

Khi có bệnh nền

• Bệnh phổi mạn tính dễ đợt cấp
• Suy tim có thể nặng lên
• Đường huyết khó kiểm soát hơn khi nhiễm trùng
• Nhiễm trùng làm mất bù các bệnh nền
• Cần theo dõi chặt hơn

Một đợt nhiễm trùng hô hấp có thể làm mất bù bệnh tim hoặc bệnh phổi sẵn có.

Chăm sóc tại nhà

• Bảo đảm uống đủ nước
• Theo dõi ăn uống hằng ngày
• Giữ phòng thoáng và ấm vừa
• Duy trì thuốc điều trị bệnh nền
• Theo dõi tri giác và mức vận động
• Ghi lại những thay đổi

Người cao tuổi ít cảm thấy khát nên việc nhắc uống nước thường xuyên là cần thiết.

Về thuốc

• Người cao tuổi thường dùng nhiều thuốc
• Nguy cơ tương tác cao hơn
• Không tự thêm thuốc cảm
• Mang danh sách thuốc khi đi khám
• Hỏi dược sĩ trước khi mua thuốc không kê đơn

Một viên thuốc cảm thông thường có thể tương tác với thuốc huyết áp đang dùng.

Khi nào cần đi khám sớm

• Bất kỳ thay đổi tri giác nào
• Thở nhanh hoặc khó thở
• Không ăn uống được
• Yếu đi rõ rệt trong một hai ngày
• Sốt hoặc hạ thân nhiệt
• Ngã không rõ nguyên nhân

Với nhóm này, ngưỡng đi khám nên thấp hơn nhiều so với người trẻ khoẻ mạnh.

Phòng bệnh

• Tiêm vaccine theo tư vấn của bác sĩ
• Người trong nhà cũng nên tiêm
• Rửa tay thường xuyên
• Hạn chế tiếp xúc với người đang ốm
• Không hút thuốc trong nhà
• Duy trì vận động ở mức có thể

Người sống cùng tiêm phòng cũng là cách bảo vệ người cao tuổi trong nhà.

Dinh dưỡng và vận động

• Đủ đạm để giữ khối cơ
• Đủ nước trong ngày
• Vận động đều đặn ở mức phù hợp
• Ra ánh sáng ban ngày
• Duy trì cân nặng ổn định

Người giữ được khối cơ và sức bền thường hồi phục sau nhiễm trùng tốt hơn.

Sau khi khỏi bệnh

• Hồi phục thường chậm hơn người trẻ
• Sức và cân nặng có thể giảm
• Cần thời gian lấy lại vận động
• Tăng dần hoạt động
• Chú ý dinh dưỡng trong giai đoạn này

Một đợt nằm viện có thể làm mất sức đáng kể và cần cả tháng để lấy lại.

Cách nghĩ thực tế

• Triệu chứng có thể không điển hình
• Lú lẫn mới xuất hiện là dấu hiệu quan trọng
• Vệ sinh răng miệng giảm nguy cơ viêm phổi
• Ngưỡng đi khám nên thấp
• Phòng bệnh cho cả người sống cùng

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp